Trong các hệ thống xử lý nước cấp và xử lý nước thải, bể lắng là một trong những công trình quan trọng giúp tách cặn, chất rắn lơ lửng và bùn ra khỏi dòng nước trước khi chuyển sang công đoạn xử lý tiếp theo.

Tùy vào lưu lượng nước, đặc tính nước thải, yêu cầu công nghệ, diện tích lắp đặt và điều kiện vận hành, bể lắng có thể được thiết kế với nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau.

Công ty Cổ phần Himba Việt Nam nhận thiết kế, gia công và chế tạo bể lắng theo yêu cầu, đáp ứng các công trình xử lý nước thải sinh hoạt, nước thải sản xuất, nước thải công nghiệp, thực phẩm, chăn nuôi, y tế và nhiều lĩnh vực khác.

1. Bể lắng là gì?

Bể lắng là công trình hoặc thiết bị xử lý nước được sử dụng để tách các chất rắn lơ lửng, cặn và bùn ra khỏi nước chủ yếu dựa trên nguyên lý lắng trọng lực.

Khi nước thải đi vào bể với vận tốc được kiểm soát, các hạt cặn có khối lượng riêng lớn hơn nước sẽ dần lắng xuống đáy. Phần nước phía trên sau khi giảm lượng cặn được thu gom và đưa sang công đoạn xử lý tiếp theo.

Hiệu quả của quá trình lắng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Lưu lượng nước cần xử lý.
• Vận tốc dòng chảy.
• Thời gian lưu nước.
• Diện tích bề mặt bể.
• Chiều sâu vùng lắng.
• Kích thước và tỷ trọng của hạt cặn.
• Đặc tính của nước thải đầu vào.
• Phương án thu và xả bùn.

Theo yêu cầu thiết kế công trình thoát nước, việc tính toán bể lắng cần xem xét đặc tính lắng của từng loại nước thải và hiệu quả sử dụng thể tích công trình.

2. Vai trò của bể lắng trong hệ thống xử lý nước thải

Bể lắng có thể được bố trí ở nhiều vị trí khác nhau trong dây chuyền công nghệ.

Bể lắng sơ cấp

Được bố trí trước công đoạn xử lý sinh học nhằm giảm lượng chất rắn lơ lửng và một phần chất hữu cơ trong nước thải.

Bể lắng thứ cấp

Thường đặt sau công đoạn xử lý sinh học để tách bùn vi sinh ra khỏi nước đã qua xử lý.

Bể lắng hóa lý

Được sử dụng sau công đoạn keo tụ – tạo bông, giúp tách bông cặn và các chất ô nhiễm đã được kết tủa.

Trong một dây chuyền xử lý nước thải thực tế, bể lắng có thể kết hợp với các công trình như bể điều hòa, bể keo tụ, bể tạo bông, bể thiếu khí, bể hiếu khí, MBBR, MBR hoặc hệ thống lọc tùy theo yêu cầu công nghệ.

3. Các loại bể lắng Himba Việt Nam nhận gia công

Tùy vào công suất và mặt bằng thực tế, Himba có thể thiết kế, gia công nhiều dạng bể lắng.

3.1. Gia công bể lắng ngang

Bể lắng ngang thường có dạng hình chữ nhật, dòng nước di chuyển tương đối theo phương ngang từ khu vực đầu vào đến khu vực thu nước đầu ra.

Ưu điểm:

• Kết cấu tương đối đơn giản.
• Dễ bố trí trong hệ thống xử lý nước thải.
• Có thể thiết kế theo nhiều kích thước.
• Phù hợp với nhiều loại nước thải.
• Có thể tích hợp hệ thống thu bùn.
• Thuận tiện cho việc kiểm tra và bảo trì.

Bể có thể được chế tạo bằng inox, thép carbon, thép sơn phủ hoặc vật liệu composite tùy yêu cầu của dự án.

3.2. Gia công bể lắng đứng

Bể lắng đứng thường có dạng hình trụ, phần đáy được thiết kế dạng chóp hoặc phễu để tập trung bùn.

Nước thải được phân phối vào vùng lắng, các hạt cặn lắng xuống phía dưới trong khi nước sau lắng được thu ở phía trên.

Dạng bể này đặc biệt phù hợp với những công trình cần tiết kiệm diện tích mặt bằng.

3.3. Gia công bể lắng tròn – bể lắng ly tâm

Bể lắng tròn thường được sử dụng tại các hệ thống xử lý có lưu lượng tương đối lớn.

Kết cấu có thể bao gồm:

• Thân bể.
• Ống phân phối nước trung tâm.
• Máng thu nước.
• Tấm chắn.
• Hệ thống thu bùn.
• Cơ cấu gạt bùn nếu thiết kế yêu cầu.
• Sàn thao tác và lan can.
• Đường ống vào – ra.

Bể lắng tròn có thể được thiết kế đồng bộ với hệ thống gạt bùn tự động để nâng cao khả năng vận hành liên tục.

4. Vật liệu gia công bể lắng

Himba Việt Nam có thể lựa chọn vật liệu dựa trên tính chất nước, yêu cầu độ bền và ngân sách của từng dự án.

Bể lắng inox

Một số loại inox thường được cân nhắc:

• Inox SUS304.
• Inox SUS316/316L đối với môi trường có yêu cầu cao hơn.
• Inox theo yêu cầu riêng của dự án.

Ưu điểm: bề mặt sạch, khả năng chống ăn mòn tốt, tuổi thọ cao và phù hợp với nhiều môi trường xử lý nước.

Bể lắng thép carbon

Thép carbon phù hợp với các công trình cần kết cấu chắc chắn, kích thước lớn và tối ưu chi phí.

Bề mặt có thể được xử lý bằng các phương án sơn/phủ bảo vệ phù hợp với môi trường sử dụng.

Bể lắng composite FRP

Composite FRP có ưu điểm về khả năng chống ăn mòn, trọng lượng tương đối nhẹ và phù hợp với nhiều môi trường hóa chất.

Tùy kích thước, bể có thể được thiết kế dạng bồn đứng, bồn ngang hoặc kết cấu theo yêu cầu riêng.

5. Cấu tạo cơ bản của bể lắng

Một bể lắng hoàn chỉnh có thể bao gồm các bộ phận chính:

1. Thân bể:
Là kết cấu chính chứa nước và chịu tải trong quá trình vận hành.

2. Khoang phân phối nước:
Giúp giảm vận tốc và phân phối dòng nước tương đối đồng đều vào vùng lắng.

3. Vùng lắng:
Khu vực diễn ra quá trình tách cặn dưới tác dụng của trọng lực.

4. Phễu/đáy thu bùn:
Tập trung lượng bùn lắng xuống đáy.

5. Hệ thống thu nước:
Có thể sử dụng máng thu nước, máng răng cưa hoặc kết cấu thu nước phù hợp.

6. Hệ thống xả bùn:
Có thể sử dụng van, đường ống, bơm hút bùn hoặc cơ cấu gạt bùn tùy thiết kế.

7. Phụ kiện:
Bao gồm mặt bích, cửa thăm, nắp bể, lan can, sàn thao tác, đường ống công nghệ và các phụ kiện khác.

6. Quy trình gia công bể lắng theo yêu cầu tại Himba

Để đảm bảo bể được chế tạo phù hợp với thực tế công trình, Himba thực hiện theo các bước:

Bước 1: Tiếp nhận yêu cầu

Khách hàng cung cấp:

• Công suất/lưu lượng cần xử lý.
• Loại nước cần xử lý.
• Kích thước mặt bằng.
• Vật liệu mong muốn.
• Vị trí lắp đặt.
• Yêu cầu về đầu vào, đầu ra.
• Yêu cầu thu bùn.
• Yêu cầu về vận hành.

Bước 2: Tư vấn phương án

Đội ngũ kỹ thuật Himba dựa trên thông tin thực tế để đề xuất:

• Kiểu bể.
• Kích thước.
• Vật liệu.
• Kết cấu.
• Phương án thu nước.
• Phương án thu/xả bùn.
• Phụ kiện đi kèm.

Bước 3: Lập bản vẽ

Bể được triển khai bản vẽ theo kích thước và yêu cầu của dự án.

Các vị trí ống vào, ống ra, mặt bích, cửa thăm, máng thu nước, đường xả bùn… được xác định trước khi tiến hành gia công.

Bước 4: Gia công chế tạo

Vật liệu được cắt, chấn, hàn và hoàn thiện theo bản vẽ.

Đối với bể inox, các vị trí hàn được xử lý phù hợp để đảm bảo độ kín và tính thẩm mỹ.

Bước 5: Kiểm tra chất lượng

Kiểm tra:

• Kích thước tổng thể.
• Mối hàn.
• Độ kín.
• Vị trí các đầu chờ.
• Mặt bích.
• Kết cấu gia cường.
• Phụ kiện đi kèm.

Bước 6: Vận chuyển và lắp đặt

Tùy thỏa thuận hợp đồng, Himba có thể cung cấp bể hoàn thiện hoặc kết hợp vận chuyển, lắp đặt tại công trình.

7. Thông số bể lắng được thiết kế theo yêu cầu

Không nên áp dụng một kích thước cố định cho tất cả các công trình.

Khi gia công bể lắng theo yêu cầu, Himba có thể căn cứ vào các thông số như:

Lưu ý: Kích thước và thông số cuối cùng cần được xác định dựa trên lưu lượng, đặc tính nước thải và yêu cầu công nghệ của từng dự án, thay vì sử dụng một thông số chung cho mọi trường hợp.

8. Ưu điểm khi đặt gia công bể lắng theo yêu cầu

Thay vì sử dụng bể có kích thước tiêu chuẩn, phương án gia công theo yêu cầu mang lại nhiều lợi thế:

✔ Tối ưu diện tích

Bể được thiết kế phù hợp với mặt bằng thực tế, đặc biệt hữu ích với nhà máy có diện tích hạn chế.

✔ Đúng yêu cầu công nghệ

Các vị trí đường ống, cửa thăm, thu nước và xả bùn được bố trí theo dây chuyền xử lý.

✔ Chủ động vật liệu

Khách hàng có thể lựa chọn inox, thép hoặc composite tùy môi trường.

✔ Dễ tích hợp thiết bị

Bể có thể được thiết kế đồng bộ với:

• Bơm bùn.
• Van.
• Máy khuấy.
• Hệ thống gạt bùn.
• Máng răng cưa.
• Đường ống công nghệ.
• Thiết bị đo mức.
• Các thiết bị điều khiển tự động.

✔ Phù hợp với công trình thực tế

Đặc biệt phù hợp với các dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải khi kích thước và vị trí lắp đặt không theo tiêu chuẩn thông thường.

9. Ứng dụng của bể lắng

Bể lắng được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực:

• Xử lý nước thải công nghiệp.
• Xử lý nước thải sinh hoạt.
• Xử lý nước thải nhà máy thực phẩm.
• Xử lý nước thải chế biến nông sản.
• Xử lý nước thải chăn nuôi.
• Xử lý nước thải sản xuất.
• Xử lý nước cấp.
• Xử lý nước mặt.
• Hệ thống keo tụ – tạo bông.
• Hệ thống xử lý nước thải tập trung.
• Hệ thống xử lý nước thải khu công nghiệp.

10. Himba Việt Nam – Đơn vị gia công bể lắng theo yêu cầu

Công ty Cổ phần Himba Việt Nam cung cấp giải pháp thiết kế, gia công và chế tạo bể lắng xử lý nước theo yêu cầu của từng công trình.

Không chỉ cung cấp riêng bể lắng, Himba có thể phối hợp thiết kế các hạng mục liên quan trong hệ thống như:

• Bể điều hòa.
• Bể thiếu khí.
• Bể hiếu khí.
• Bể lắng.
• Bể chứa bùn.
• Bồn lọc áp lực.
• Bồn hóa chất.
• Máng thu nước.
• Máng răng cưa.
• Van cửa phai.
• Song chắn rác.
• Hệ thống đường ống và phụ kiện.

Với mỗi dự án, phương án gia công được cân nhắc dựa trên lưu lượng, đặc tính nước, mặt bằng, vật liệu, yêu cầu vận hành và ngân sách đầu tư, nhằm tạo ra thiết bị phù hợp thay vì áp dụng một mẫu bể cố định.